Na prze?omie roku polski rynek wydawniczy sprezentowa? fanom czarnych brzmie? dwa mi?e prezenty. Pierwszym jest Encyklopedia Hip-Hopu autorstwa Andrzeja Budy, której wydawc? jest Wydawnictwo Niezale?ne Andrzej Buda. Drugim jest wydane przez pozna?sk? oficyn? Kurpisz „Beaty Rymy ?ycie” pióra Radka Miszczaka i Andrzeja Cali.
Encyklopedia Hip-Hopu sugeruje swoim tytu?em powa?ne i bardzo dobrze opracowane wydawnictwo. Tak jednak nie jest. Andrzej Buda po raz kolejny udowodni?, ?e biznes wydawniczy go przerasta. Ksi??ka sprawia strasznie chaotyczne wra?enie. Od ok?adki, na której obro?ca prawdziwego hip-hopu umie?ci? 50 Centa, Destiny’s Child i Tupaca, po sk?ad tekstu, który jest po prostu nieczytelny. Strony wygl?daj? jak odbite na ksero, s? nierówno wklejone w grzbiet, zdj?cia s? s?abej jako?ci i w wi?kszo?ci drukowane w dwóch kolorach. To wszystko przypomina raczej fanatycznie podziemny zin ni? zas?uguj?c? na uwag? „Encyklopedi?”.
Andrzej najwidoczniej nie uznaje formatowania tekstu. Czytelnik ma powa?ne problemy z przebrni?ciem przez zlewaj?cy si? tekst. Szczególnie, ?e cz??? ksi??ki napisana jest kursyw? cz??? jest pogrubiona a cz??? (dyskografia) napisana najmniejsz? czcionk? obs?ugiwan? przez edytory tekstu. Jest ona dobra na ?ci?gi, przy wydawnictwach drukowanych nie zdaje jednak egzaminu.
Merytorycznie „Encyklopedia” kuleje. Mog? da? sobie uci?? r?k?, ?e ?ród?em (g?ównym, je?eli nie jedynym) ksi??ki jest Allmusic.com. Wida? to szczególnie przy wymieniankach, gdzie znajdziemy pere?ki typu „Nast?pnie xxx wyda? p?yty „A”, „B” and „C”. Z „Encyklopedii” dowiadujemy si? m.in. ?e Kanye West wyda? p?yt? Consequence’a, Redman w ubieg?ym roku wyda? nowy album a R. Kelly zosta? „opryskany” gazem pieprzowym.
Styl Andrzeja Budy jest ci??ki. Czytaj?c „Encyklopedi?” ma si? wra?enie, ?e jest ona napisana przez 15 latka. B??dy j?zykowe, gramatyczne, ortograficzne – to po polsku. Tragiczne t?umaczenia, które cz?sto nie maj? sensu – to z angielskiego. Zdecydowanie najlepiej w „Encyklopedii” wypadaj? teksty Marty Wróbel i Druha S?awka. To jednak za ma?o ?eby, jak przekonywa? Andrzej Buda, ksi??ka sta?a si? najcenniejszym ?ród?em wiedzy o hip-hopie.
Drug? pozycj? jest „Beaty Rymy ?ycie. Leksykon muzyki hip-hop”. I o ile w pierwszym przypadku tytu? by? raczej pobo?nym ?yczeniem ni? rzeczywistym odwzorowaniem tre?ci, o tyle tutaj jest on jak najbardziej adekwatny do zawarto?ci ksi??ki. Wydana na dobrym papierze, z twar
d? ok?adk? oraz ilustrowana zdj?ciami nadaj?cymi si? do druku, ju? przy pierwszym kontakcie zyskuje uznanie.
Ksi??ka zaczyna si? wst?pem Druha S?awka, który na kilkunastu stronach przekazuje wi?cej wiadomo?ci o hip-hopie ni? Andrzej Buda w ca?ej „Encyklopedii”. Nast?pnie znajdziemy przydatny s?owniczek – autorzy najwidoczniej wyszli z za?o?enia, ?e po ich wydawnictwo mog? si?gn?? równie? pocz?tkuj?cy rap s?uchacze oraz zupe?ni ignoranci. Z tezaurusa dowiemy si? wi?c czy jest hook, beef, follow up oraz poznamy inne rapowe terminy.
„Leksykon” jest podzielony na kilka dzia?ów. Najwi?kszym jest cz??? leksykalna, w której znajdziemy sylwetki artystów ze Stanów, Polski, Francji i Niemiec oraz innych krajów. Do tej cz??ci musz? si? jednak przyczepi?. Radku – powiedz mi, czym si? kierowa?e? umieszczaj?c Warrena G pod liter? G? Takich zupe?nie niezrozumia?ych zaszeregowa? jest tam wi?cej. Na przyk?ad zarówno Bubba Sparxxx jak i Joe Budden s? pod liter? B. Z kolei pod liter? P znajdziemy Styles P…Trzeba si? naprawd? mocno napoci?, ?eby znale?? artystów lub ekipy, których nazwy s? wielocz?onowe. Mimo, ?e strasznie irytuj?ca, to jest to jedyna wada wydawnictwa.
W „Leksykonie” oprócz setek innych artystów swoje miejsce znale?li równie? tacy zawodnicy jak Chino XL oraz J-Zone. Szczególnie ten drugi artysta nale?y do umiarkowanie popularnych wykonawców. I spiera?bym si? z Andrzejem Ca?? czy Zone jest legendarnym producentem :) Ale mi?o, ?e kto? o nim pami?ta?.
Na cz??ci encyklopedycznej „Leksykon” si? nie ko?czy. Bez ma?a 100 stron jest po?wi?conych stylom muzycznym, wytwórniom, najwa?niejszym wydarzeniom w historii ?wiatowego i polskiego rapu oraz subiektywnym listom najlepszych p?yt w historii hiphopu. Trzeba doda? – p?ytom ameryka?skim i „pozosta?ym”. Na samym ko?cu znajdziemy, u?atwiaj?cy korzystanie z „Leksykonu”, alfabetyczny indeks zawarto?ci wydawnictwa.
Podsumowuj?c, w tym samym czasie na rynku pojawi?y si? dwie podobne pozycje. Niestety, tylko jedna z nich jest godna naszej uwagi. Na szcz??cie „Beaty Rymy ?ycie” jest napisana tak dobrze i z?o?ona tak przejrzy?cie, ?e z powodzeniem mo?e rywalizowa? z dost?pn? na polskim rynku „Ego Trip. Ksi??ka o Rapie”. Leksykon udowadnia, ?e praca zespo?owa jest du?o bardziej efektywna ni? dzia?anie w pojedynk?. Radek Miszczak, Andrzej Ca?a, Tymon Smekta?a, Andrzej Burakowski, Tymek Kalici?ski, S?awomir Jabrzemski, Jaros?aw Wójcik i Adam Lis udowodnili, ?e w Polsce te? mo?na stworzy? wydawnictwo na poziomie. Gratulacje!
Krzysiek Pra?anowski
